Enerji Tasarrufu | Aydınlatmada Enerji Tasarrufu | Aydınlatmada Enerji Kaybı | Genel Aydınlatmada Led

AYDINLATMADA ENERJİ KAYBI

Aydınlatmada kullanılan enerjinin büyük bir bölümünün, gerekli aydınlığın ve iyi görme koşullarının sağlanmasına hiç bir katkıda bulunmadan yok olmasının iki nedeni vardır. Bunlardan biri, elektrik enerjisi ile ışık üretilmesinden iyi görme koşullarının elde edilmesine kadar değişik aşamalarda, kolay ölçülemeyen, iyi bilinmeyen, dikkatten kaçan ve önemsenmeyen kayıpların, büyük oranlara çıkabilmeleri; ikincisi ise, her bir așama için söz konusu olan bu kayıp oranlarının, birbirleri ile çarpılarak büyümeleridir.
Aydınlatmada enerji kaybı çeşitli aşamalar halinde incelenebilir.
1- Yanlış lamba seçimi ile ışığa dönüşmeyen bölümü kaybolmakta ve boşuna harcanmaktadır.
2- Bir aydınlatma armatürünün içinde bulunan lambadan çıkan ışığın, armatürden dışarı çıkmayan, yani armatürün içinde yok olan kısmı da boşuna harcanmış olur.
3- Bir çıplak lambadan, ya da bir aydınlatma armatüründen çıkan ışığın, aydınlatılmak istenen alan ya da yerlerin dışındaki doğrultulara giden bölümü bir oranda boşuna harcanmış olur.
4- Yararlı alanlar dışındaki doğrultulara giden ışık, dış aydınlatmada tümüyle yok olur. İç mekanlarda ise, rastladığı yüzeylerde belirli bir oranda yutularak yansır. Yansıyan bu ışığın bir bölümü yararlı alana, bir bölümü bunun dışındaki doğrultulara gider. Böylece aydınlıktan yararlanılacak alanlar dışındaki iç mekan yüzeylerinde yutulmalar ile de ışığın bir bölümü yok olur.
5- Yararlı alanlarda oluşan aydınlığın niteliği, aydınlatılan yüzey ve nesnelerin, görsel algılama ile ilgili özelliklerine uygun değilse, yararlı alanda elde edilen aydınlık, iyi görme koşullarını sağlayamayacağından, bir oranda boşuna harcanmış olur.
Özetlenecek olursa, temelde üç türlü boşuna harcama söz konusudur. Bunlar, düşük verimli lambalarda enerjinin; aydınlatma armatüründe, ışık dağılımında ve iç yüzeylerde ışığın; niteliği, biçimi, etüdsüz bir aydınlık ile de aydınlığın boşuna harcanmasıdır. Aydınlatmada her türlü lamba her yerde kullanılmaz. Kullanış amacına göre lamba türü seçiminde, ilk kurulum giderleri, kullanma ve bakım harcamaları, kullanış kolaylığı, ışık rengi, lamba boyutu, lamba güçleri vb. etkenlerin birlikte belirlediği sınırlar vardır. Gerek bu sınırlar, gerekse değişik tür lambaların önemli özellikleri iyi bilinmediğinden, yanlış seçimler yapılarak, gerekli enerjinin 3-8 katına varan boşuna harcamalara neden olunmaktadır. Lamba seçimi, teknik, ekonomik, ve pratik sorunların etkili olduğu karmaşık bir konudur. En basit bir seçimde bile, ilk kurulum ve kullanma giderlerinin karşılaştırılması gerekir. İç aydınlatmada, ışığın doğrultusal boşuna harcanması ile ilgili oranlar çok büyük değişiklik gösterir. Uygulamada bu oran % 15 ile % 90 arasında değişmektedir. Bir iç mekanda, görme olayına konu olacak nesnelerin bulunmadığı doğrultulara giden ışık boşuna harcanmış olur. Belirli bir nesne ya da ufak bir bölgenin aydınlatılması durumunda, belirli ve hesaplanabilir bir minimum çevre görünürlüğü gerekir. Bu görünürlüğün sağlanması ve bu yüzeylerden yansıyan ışıktan, yararlı alana düşecek olan oranın büyük olabilmesi için, bu yüzeylerin açık renkli olması gerekir. Bu yüzeylerin açık renkli olması ile, yansıma yoluyla yararlı alana düşecek ışık da aynı oranda artacaktır. Bu nedenle, iç mekanlardaki büyük yüzeyler (özellikle tavan ve duvar yüzeyleri) mutlaka açık  renkli olmalı, koyu renkli yüzeyler olabildiğince küçük tutulmalıdır. Aydınlığın boşuna harcanması, aydınlatmada enerji kaybı konusunun en önemli bölümüdür. Bunun nedeni, nesne ve yüzeylerin, görsel algılama ile ilgili özelliklerinin, aydınlığın niteliği konusunun çok az bilinmesi ve belirli bir düzeyde bir aydınlık elde etmekle konunun çözümlenebileceği yanlış  kanısının çok yaygın olmasıdır. Aydınlatmada kullanılan lambaların, kuramsal ömürleri sonunda yenileri ile değiştirilmeleri gerekir. Kuramsal ömrü dolduktan sonra da yanmayı sürdüren lambaların verimleri ekonomik olmayacak derecede düştüğü gibi, buna bağlı olarak aydınlığın azalması da dolaylı olarak bir çok zarara yol açar

İÇ AYDINLATMA KAYNAKLARI

Akkor flamanlı lambalarla diğer aydınlatma kaynakları arasındaki ilişki, Tablo 2 ‘de gösterilmiştir. Bu tabloda, akkor flamanlı lambanın ömrü ve verimi 1 olarak alınmış, diğer lambaların buna karşı gelen özellikleri tespit edilmiştir.

İç aydınlatmada kullanılan aydınlatma kaynaklarından; akkor flamanlı lambalar, kısa süreli çalışmalarda ve genel amaçlı yerlerde; halojen lambalar, yüksek yoğunluklu aydınlatmada ve iyi renk geri verimi gereken yerlerde; tüp fluoresan lambalar, sürekli veya kesintili aydınlatmada ve genel amaçlar için, iyi renk geri verimi gereken yerlerde; kompakt fluoresan lambalar, iç ortamlarda ve yüksek kaliteli aydınlatma gereken yerlerde; yüksek basınçlı civa buharlı lambalar, büyük atölyelerde ve dış ortam aydınlatmasında; metal halide lambalar, sınırlı kaynak sayısı gerektiren geniș sahalarda (spor sahaları vb.) kullanılırlar.